What is Business | Definition, Concept, Objectives, Types and Characteristics of Business

What is Business: આપણે આપણા જીવનમાં બિઝનેસ શબ્દ કોઈના મોઢેથી વારંવાર સાંભળીએ છીએ. અને આ શબ્દ એક એવો શબ્દ છે જે કોઈપણ વ્યક્તિના સપનાને સાકાર કરવા માટે પૂરતો છે. કહેવાનો અર્થ એ છે કે માનવી પોતાની આજીવિકા કમાવવા અને પોતાના પરિવારને નિભાવવા માટે કેટલીક આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં વ્યસ્ત રહે છે. અને આ આજીવિકા શોધવાની વાતચીતમાં આપણે વારંવાર વેપાર કે વેપારી શબ્દ વારંવાર સાંભળીએ છીએ.

જો આપણે વર્તમાન સમયમાં આજીવિકાના મુખ્ય માધ્યમોની વાત કરીએ તો તેમાં મુખ્યત્વે નોકરી કે ધંધાના બે શબ્દો સાંભળવા મળે છે. જેમ આપણે બધા જાણીએ છીએ, આપણા બધાની મૂળભૂત જરૂરિયાત રોટી, કપડા અને મકાન છે. આ સિવાય પણ આપણા રોજિંદા જીવનમાં જરૂરી એવી ઘણી ઘરગથ્થુ ચીજવસ્તુઓ હોય છે, જેને ખરીદવાના પૈસા હોય તો જ આપણે ખરીદી શકીએ છીએ.

અને આ પૈસા અમારી પાસે હશે જ્યારે અમે તેને કમાવવા માટે કોઈ ધંધો કરીશું. જેમ આપણે દુકાનદાર પાસેથી ઘરનો સામાન ખરીદીએ છીએ, દુકાનદાર જથ્થાબંધ વેપારી પાસેથી ખરીદે છે અને જથ્થાબંધ વેપારી ઉત્પાદક પાસેથી ખરીદે છે. આ રીતે, જો આપણે જોઈએ તો, આ એપિસોડના તમામ લોકો વેપાર કરી રહ્યા છે. તેથી જ તેઓ ઉદ્યોગપતિ કહી શકાય.

Definition of Business

વ્યવસાય એ એક સંસ્થા અથવા અન્ય કોઈપણ એન્ટિટી છે જે કોઈપણ વ્યાપારી, વ્યાપારી, સખાવતી અથવા ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિમાં રોકાયેલ છે. આ સંસ્થા અથવા એન્ટિટી નફો કમાવવાના હેતુથી બિન-નફાકારક અથવા બિન-લાભકારી હોઈ શકે છે. અને તે એક અલગ એન્ટિટી અથવા વ્યક્તિગત વ્યક્તિ દ્વારા શરૂ કરાયેલ વ્યવસાય પણ હોઈ શકે છે.

વ્યવસાય એ એક વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિ છે, જે સામાન્ય રીતે નફો કમાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે હાથ ધરવામાં આવે છે. આમાં માલ અથવા સેવાઓનું વેચાણ શામેલ છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો શેરીમાં બેસીને દુકાનદારો, શાકભાજી વિક્રેતાઓ, કારખાનાના સંચાલકો વગેરે બધા ધંધો કરતા હોય છે.

Business Concept

વ્યવસાયનો ખ્યાલ તેના મૂળ વિચાર પર આધાર રાખે છે. એટલે કે, વ્યવસાયની વિભાવનાને પ્રશ્નોના આધારે સ્પષ્ટ કરી શકાય છે જેમ કે, તે ચોક્કસ વ્યવસાય ઉદ્યોગસાહસિક દ્વારા કયા વર્ગના લોકોની સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને, તેનું વ્યવસાય મોડેલ શું હશે વગેરે. કોઈપણ વ્યવસાયના ખ્યાલના આધારે તેની વ્યવસાય યોજના, વિઝન, મિશન વગેરે વિકસાવી શકાય છે.

ભારતમાં ઓલા કેબ્સનો કોન્સેપ્ટ એક જ પ્લેટફોર્મ પર ટેક્સી ડ્રાઈવરોને એકત્રિત કરીને ગ્રાહકોને તેમના ફોનથી ટેક્સી બુક કરાવવાની સુવિધા પૂરી પાડવાનો હતો. આ કોન્સેપ્ટના આધારે ઓલાએ તેની અન્ય તમામ બિઝનેસ વ્યૂહરચના વિકસાવી હશે.

Business Purpose

જો આપણે કોઈપણ વ્યવસાયના હેતુ વિશે વાત કરીએ, તો નફો કમાવવા એ વ્યવસાયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. પરંતુ વ્યાપાર હેતુ પણ તેને કહી શકાય, જે તે ચોક્કસ વ્યવસાયને આગળ લઈ જાય છે, અને તે વ્યવસાયની પ્રવૃત્તિઓને લાંબા સમય સુધી ચલાવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. કહેવાનો મતલબ એ છે કે નફો કરવા સિવાય કોઈપણ વેપારી પણ ઈચ્છે છે કે તેનો ધંધો લાંબો સમય ચાલે અને આગળ વધતો રહે. આ ત્યારે જ શક્ય બનશે જ્યારે તે લોકોની જરૂરિયાતો, ટેક્નૉલૉજી, નવીનતાઓને ધ્યાનમાં લઈને પોતાની પ્રોડક્ટ કે સર્વિસમાં સુધારો કરવાનું ચાલુ રાખશે.

તાજેતરમાં સુધી, જ્યાં વ્યવસાયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઉત્પાદનો અથવા સેવાઓ વેચીને નફો મેળવવાનો હતો. હાલમાં વ્યવસાયિક એકમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહક સંતોષ છે. કારણ કે તેઓ જાણે છે કે, જ્યારે તેઓ ગ્રાહકોને સંતુષ્ટ કરી શકશે, ત્યારે જ તેઓ તેમના વ્યવસાયને લાંબા સમય સુધી ચલાવી શકશે. ગ્રાહક સંતોષ તે ગ્રાહકને તે જ વ્યવસાય એકમનું ઉત્પાદન અથવા સેવા ફરીથી અને ફરીથી ખરીદવા દબાણ કરે છે. અને મૌખિક માર્કેટિંગને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે.

Type of Business

વ્યવસાયના કેટલાક મુખ્ય પ્રકારો નીચે મુજબ છે.

1. Manufacturing Business

મેન્યુફેક્ચરિંગ બિઝનેસ એ એવા વ્યવસાય એકમોનો ઉલ્લેખ કરે છે જે ઉત્પાદનનું ઉત્પાદન કરે છે. અને તેમના ઉત્પાદનો વેચવા માટે વિતરકો, ડીલરો વગેરેની નિમણૂક કરી શકે છે અથવા ગ્રાહકોને સીધું વેચાણ પણ કરી શકે છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ બિઝનેસના કેટલાક ઉદાહરણો સ્ટીલ ફેક્ટરીઓ, પ્લાસ્ટિક ફેક્ટરીઓ વગેરે છે.

2. Service Business

સેવા એટલે અમૂર્ત એટલે કે આપણે વસ્તુઓને સ્પર્શ કરી શકતા નથી, પકડી શકતા નથી. સેવા ક્ષેત્રના લોકો અમૂર્ત ચીજવસ્તુઓ વેચીને પૈસા કમાઈ રહ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારી તબિયત ખરાબ છે અને તમે ડૉક્ટર પાસે જાઓ છો, તો ડૉક્ટરે પ્રિસ્ક્રિપ્શનમાં દવા લખી છે અને તે દવા મેડિકલ સ્ટોરમાંથી ખરીદવાનું કહ્યું છે. આ રીતે, ડૉક્ટરે તમને તેમની સેવા વેચી દીધી છે અને કોઈ મૂર્ત વસ્તુ નથી.

તેથી, જો જોવામાં આવે તો, કેટલીક વ્યાવસાયિક સેવાઓ, વિશેષતા, કમિશન આધારિત પ્રમોશન વગેરે ખાસ કરીને સેવા ક્ષેત્રને લગતા વ્યવસાય કરતા એકમો દ્વારા પ્રદાન કરવામાં આવે છે. સલુન્સ, શાળાઓ, વ્યવસાયિક પાસેથી ચૂકવેલ પરામર્શ વગેરે બધું જ સેવામાં શામેલ છે.

3. Merchandising Business

મર્ચેન્ડાઇઝિંગ બિઝનેસનો ખ્યાલ એકદમ સરળ છે, જેમાં ઉદ્યોગસાહસિકે વચેટિયા તરીકે કામ કરીને પૈસા કમાવવાના હોય છે. મર્ચેન્ડાઇઝિંગ ઉત્પાદન કંપની અથવા જથ્થાબંધ વેપારી પાસેથી આઇટમ અથવા માલ ખરીદે છે. પછી તે ઉત્પાદન અથવા વસ્તુમાં તેમનો નફો ઉમેરો અને ગ્રાહકોને છૂટક વેચાણમાં વેચો. જનરલ સ્ટોર, સુપરમાર્કેટ, ડિસ્ટ્રીબ્યુટર વગેરે તમામ વેપારી વ્યવસાયના ઉદાહરણો છે.

4. Hybrid Business

વર્ણસંકર વ્યવસાય એ ઉપર જણાવેલ ત્રણેય પ્રકારના વ્યવસાયનું મિશ્ર અને સંયુક્ત સ્વરૂપ છે. આમાં, તે જ વ્યવસાય એકમ ઉત્પાદન પણ કરે છે, સેવા પ્રદાન કરે છે અને તેનો નફો ઉમેરીને અન્ય કોઈ દ્વારા બનાવેલ ઉત્પાદનોનું વેચાણ પણ કરે છે. એક રેસ્ટોરન્ટ જે તેની પોતાની વાનગીઓ અને ઠંડા પીણા, પાણી વગેરે તૈયાર કરે છે અને વેચે છે, તે અન્ય ઉત્પાદકોના ઉત્પાદનો પણ વેચે છે અને તેના ગ્રાહકોને સેવા પણ પૂરી પાડે છે. તે એક યોગ્ય ઉદાહરણ છે.

Features of Business in Gujarati

  1. માલસામાન અને સેવાઓનું વિનિમય – તમામ વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ પ્રત્યક્ષ કે આડકતરી રીતે પૈસા અથવા પૈસાના મૂલ્ય માટે માલના વિનિમય સાથે સંબંધિત છે.
  2. વિવિધ વ્યવહારોમાં વ્યવહારો – માલસામાન અને સેવાઓનું વિનિમય એ વ્યવસાયમાં નિયમિત પ્રક્રિયા છે. અને એક વેપારી માત્ર એક જ વ્યવહાર નથી કરતો, પરંતુ તે ઘણા વ્યવહારો નિયમિતપણે કરે છે.
  3. નફો કમાવવાનો મુખ્ય હેતુ – વ્યવસાયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નફો મેળવવાનો છે કારણ કે વેપારીનું વળતર એ વ્યવસાયનો જ નફો છે.
  4. વ્યવસાયમાં સફળતા માટે વ્યાપાર કૌશલ્ય જરૂરી છે – ધંધો સફળતાપૂર્વક ચલાવવો એ દરેક વ્યક્તિની વાત નથી. એક સારા વેપારી બનવા માટે, વ્યક્તિમાં સારા વ્યવસાયિક ગુણો અને કુશળતા હોવી આવશ્યક છે.
  5. અનિશ્ચિતતા અને જોખમ – ભલે તમે ગમે તેટલી સારી યોજના બનાવો, તમે કેટલી સારી રીતે વ્યવસાય વ્યૂહરચના બનાવો છો. પરંતુ વ્યવસાયમાં પણ, તમે નિશ્ચિતપણે કંઈપણ કહી શકતા નથી કે તે આગળ થશે. તેથી કોઈપણ વ્યવસાય જોખમો અને અનિશ્ચિતતાઓને આધીન છે.
  6. ખરીદનાર અને વિક્રેતા – કોઈપણ વ્યવસાયમાં બે પક્ષો હોવા જોઈએ, ખરીદનાર અને વેચનાર. વેપારને ખરીદનાર અને વેચનાર વચ્ચેનો કરાર પણ કહી શકાય.
  7. સેવાઓ અથવા માલસામાન સાથે સંકળાયેલી પ્રવૃત્તિ – વ્યાપાર પ્રવૃત્તિ માલ અથવા સેવાઓના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ હોઈ શકે છે, જો કે આ કિસ્સામાં તેને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ કહેવામાં આવે છે.
  8. માલનું માર્કેટિંગ અને વિતરણ – કોઈપણ વ્યવસાય માટે વ્યાપારી પ્રવૃત્તિ એટલે કે માર્કેટિંગ અથવા માલના વિતરણને લગતી પ્રવૃત્તિ હોવી સામાન્ય છે.
  9. સામાન અથવા સેવાઓ સાથે વ્યવહાર – કોઈપણ વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિમાં, માલ અને સેવાઓના વ્યવહારો નિયમિતપણે થાય છે. માલસામાનને બે ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે ઉપભોક્તા માલ અને ઉત્પાદક માલ.
  10. માનવ જરૂરિયાતોની પરિપૂર્ણતા – કોઈપણ વ્યવસાય ત્યારે જ સફળ વ્યવસાય બની શકે છે જ્યારે તે માણસની કોઈ જરૂરિયાત પૂરી કરે છે, અથવા માણસની કોઈપણ સમસ્યાનું નિરાકરણ કરે છે.

Leave a Comment